ปัญหาสุขภาพจิตหลังเหตุการณ์แผ่นดินไหวคืออะไร? เยียวยา PTSD และบาดแผลทางใจด้วยจิตบำบัด EMDR

3143 Views |

Trauma & Disaster Healing

ปัญหาสุขภาพจิตหลังเหตุการณ์แผ่นดินไหวคืออะไร?
และการเยียวยาด้วยจิตบำบัด EMDR

เข้าใจภาวะ PTSD ความเครียดหลังภัยพิบัติ และกระบวนการฟื้นฟูสมองอย่างธรรมชาติ

ดร.มฤษฎ์ แก้วจินดา (Ph.D.)

นักจิตวิทยาการปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

EMDR Psychotherapy Supervisor & Brainspotting Practitioner

การศึกษาผลกระทบด้านสุขภาพจิตของผู้ประสบภัยแผ่นดินไหวในประเทศอิตาลี (ปี 2016) พบว่า ผู้รอดชีวิตส่วนใหญ่มักเผชิญผลกระทบระยะยาว ทั้งความวิตกกังวล ปัญหาการนอนหลับ ภาวะซึมเศร้า และที่สำคัญคือ โรคเครียดขั้นรุนแรงหลังเหตุการณ์สะเทือนขวัญ (Post-Traumatic Stress Disorder; PTSD) ซึ่งส่งผลต่อสัมพันธภาพ ความเป็นอยู่ และคุณภาพชีวิตอย่างมาก

อาการ PTSD และ Trauma หลังแผ่นดินไหวที่มักพบเห็น:

เกิดภาพความทรงจำเลวร้ายผุดขึ้นมารบกวน (Flashbacks), มีฝันร้ายเกี่ยวกับเหตุการณ์, หวาดกลัวและหลีกเลี่ยงสถานที่หรือเสียงที่ชวนให้นึกถึงแผ่นดินไหว รวมถึงภาวะซึมเศร้าเรื้อรังจากความสูญเสีย

ผลกระทบทางสุขภาพจิตและโรค PTSD หลังผ่านเหตุการณ์แผ่นดินไหว

EMDR Therapy ช่วยเยียวยาผู้ประสบภัยแผ่นดินไหวได้อย่างไร?

ในเหตุการณ์แผ่นดินไหวประเทศอิตาลี ได้มีการนำจิตบำบัดแบบ EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) เข้ามาเยียวยาผู้รอดชีวิต ซึ่งพบว่า:

1. ช่วยให้สภาวะจิตใจฟื้นตัวได้เร็วยิ่งขึ้น

ผู้ที่ได้รับการบำบัดด้วย EMDR ทันทีหลังเกิดเหตุการณ์ จะมีอัตราการฟื้นตัวทางจิตใจและอารมณ์ได้ไวกว่าผู้ที่ปล่อยไว้เป็นเวลานาน

2. ลดผลกระทบทางอารมณ์ในเด็กและเยาวชน

ผู้รอดชีวิตที่เป็นเด็กหรืออายน้อย เมื่อได้รับจิตบำบัด EMDR จะสามารถคืนสภาวะจิตใจที่มั่นคงได้ดีกว่ากลุ่มผู้ใหญ่

3. สลายความทรงจำอันเลวร้าย (Traumatic Memories)

ลดปฏิกิริยาตอบสนองทางร่างกายเมื่อนึกถึงเหตุการณ์ ช่วยให้ผู้รอดชีวิตกลับมาใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมีความสุขอีกครั้ง

เทคนิคจิตบำบัด EMDR และกระบวนการ Bilateral Stimulation

กลไกการทำงานของ EMDR และ Bilateral Stimulation

ทำไม Trauma ถึงติดค้างในสมอง?

เมื่อเกิดความเครียดรุนแรงจากภัยพิบัติ ระบบการประมวลผลความทรงจำของสมองจะล้มเหลว ทำให้ความทรงจำด้านลบ ถูกจัดเก็บอย่างไม่สมบูรณ์ และคอยดึงความรู้สึกหวาดกลัวในอดีตกลับมาหลอกหลอนอยู่เสมอ

Bilateral Stimulation ช่วยเยียวยาสมองอย่างไร?

นักจิตบำบัดจะใช้การกระตุ้นสมองสองด้าน เช่น การกรอกตาซ้าย-ขวา การสัมผัสเคาะเป็นจังหวะ (Tapping) หรือการใช้เสียงสองทาง ขณะที่ผู้ป่วยดึงความทรงจำเลวร้ายขึ้นมา กระบวนการนี้จะช่วยให้สมองจัดเก็บข้อมูลใหม่ได้อย่างสมบูรณ์ คลายความเคียดสะสม และสร้างมุมมองเชิงบวกอย่างเป็นธรรมชาติ

การฟื้นฟูสุขภาพจิตและคืนความสุขในการใช้ชีวิตด้วย EMDR Therapy

EMDR ไม่ได้รักษาแค่ภัยพิบัติ แต่ครอบคลุม Trauma ทุกรูปแบบ

นอกจากภัยพิบัติทางธรรมชาติอย่างแผ่นดินไหวแล้ว จิตบำบัด EMDR ยังมีประสิทธิภาพสูงในการรักษา:

ผู้รอดชีวิตจากอุบัติเหตุร้ายแรง: ลดอาการฝันร้าย ตกใจผวา และความกลัวการขับขี่
ทหารผ่านศึกหรือผู้เผชิญความรุนแรง: ปลดล็อกอาการ PTSD สะสมเรื้อรังหลายปี ให้กลับมาใช้ชีวิตได้ปกติ
ผู้มีปมบาดแผลทางใจในวัยเด็ก: ลดอาการอารมณ์แปรปรวน และความรู้สึกไม่ปลอดภัยในชีวิต

คำแนะนำในการเลือกนักจิตบำบัด EMDR: ควรเลือกผู้เชี่ยวชาญที่ได้รับการรับรองสถาบันระดับสากล มีบรรยากาศการบำบัดที่ทำให้รู้สึกปลอดภัย ไม่ถูกกดดัน และสามารถพูดคุยสื่อสารได้อย่างเปิดเผย

FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับปัญหาสุขภาพจิตหลังภัยพิบัติ และ EMDR

Q1: หลังผ่านเหตุการณ์แผ่นดินไหว เครียดแค่ไหนถึงควรไปพบนักจิตวิทยา?

หากมีอาการผวา ตกใจง่าย นอนไม่หลับ ฝันร้าย หรือภาพเหตุการณ์ย้อนกลับมารบกวนติดต่อกันนานเกิน 2-4 สัปดาห์ จนกระทบการทำงานและความสัมพันธ์ ควรเข้ารับการประเมินภาวะ PTSD จากผู้เชี่ยวชาญครับ

Q2: การทำจิตบำบัด EMDR ต้องใช้เวลารักษานานเท่าไร?

จำนวนครั้งขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของปมบาดแผล หากเป็นเหตุการณ์เดี่ยว (Single Trauma) เช่น อุบัติเหตุหรือภัยพิบัติ อาจใช้เวลาเพียง 6-12 ครั้ง แต่อาจใช้เวลาเพิ่มขึ้นหากมีปมซ้อนทับหลายเรื่องครับ

Q3: จิตบำบัด EMDR ปลอดภัยไหม จะทำให้สะเทือนใจมากกว่าเดิมหรือไม่?

ปลอดภัยมากครับ เนื่องจากกระบวนการ EMDR มีขั้นตอนการเตรียมความพร้อมและความรู้สึกปลอดภัย (Stabilization) ก่อนทำจิตบำบัดเสมอ นักจิตวิทยาจะดูแลอย่างใกล้ชิดไม่ให้ผู้ป่วยรู้สึกท่วมท้นด้วยอารมณ์ครับ

เอกสารอ้างอิง: