ทำไมเราถึงเครียด? เจาะลึกสาเหตุ วิธีจัดการความเครียด และจิตบำบัด EMDR
2591 Views |
ทำไมเราถึงเครียด? เจาะลึกสาเหตุ วิธีจัดการความเครียด และการบำบัดด้วย EMDR
ดร.มฤษฎ์ แก้วจินดา (Ph.D.)
นักจิตวิทยาการปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
EMDR Psychotherapy Supervisor and Brainspotting Psychotherapy Practitioner
ความเครียด (Stress) คือปฏิกิริยาตามธรรมชาติของร่างกายและจิตใจที่เกิดขึ้นเมื่อเราต้องเผชิญกับความท้าทาย การเปลี่ยนแปลง หรือแรงกดดันต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเหตุการณ์ในเชิงบวกหรือเชิงลบ ทั้งนี้ แต่ละบุคคลจะมีระดับการรับรู้และทักษะในการเผชิญหน้ากับความเครียดที่แตกต่างกันออกไป
7 เหตุการณ์และปัจจัยสำคัญที่มักก่อให้เกิดความเครียด
- การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในชีวิต: เช่น การสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก การเลิกรา หย่าร้าง หรือแม้กระทั่งการแต่งงานและการย้ายถิ่นฐาน
- ปัญหาและสภาวะกดดันจากการทำงาน: แรงกดดันจากเจ้านาย เพื่อนร่วมงาน การแข่งขัน ความกังวลกลัวตกงาน หรือภาวะว่างงาน
- ปัญหาทางการเงิน: สภาพคล่องทางการเงิน รายได้ไม่พอกับรายจ่าย หรือการแบกรับภาระหนี้สิน
- ปัญหาที่อยู่อาศัยและสิ่งแวดล้อม: สภาพแวดล้อมไม่ปลอดภัย การย้ายที่อยู่อาศัย หรือไม่มีที่อยู่อาศัยที่มั่นคง
- ปัจจัยทางสังคมและภาพลักษณ์: ความกลัวการถูกเหยียดเชื้อชาติ เหยียดเพศ หรือการปฏิเสธจากสังคมรอบข้าง
- ความเชื่อและมุมมองส่วนบุคคล: ความขัดแย้งในตนเอง ทัศนคติทางการเมือง หรือความเชื่อทางศาสนา
- กรอบความคิด (Mindset): การมองโลกในแง่ลบ การตัดสินใจที่ยากลำบาก และแรงกดดันที่สร้างขึ้นเอง
ทำไมการจัดการความเครียดถึงสำคัญต่อสุขภาพ?
เมื่อมนุษย์เผชิญความเครียด สมองจะกระตุ้นกลไกตอบสนองที่เรียกว่า "Fight or Flight" (สู้หรือหนี) ซึ่งสั่งการให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนความเครียด ส่งผลให้หัวใจเต้นเร็วและแรงขึ้น หากปล่อยให้เกิดขึ้นเป็นระยะเวลานานโดยไม่มีการจัดการที่ดี จะนำไปสู่ "ความเครียดสะสมเรื้อรัง" (Chronic Stress)
️ ผลเสียของความเครียดสะสมเรื้อรัง:
ก่อให้เกิดโรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ ระบบภูมิคุ้มกันต่ำลง สุขภาพจิตถดถอย เสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้าและวิตกกังวล รวมถึงส่งผลกระทบโดยตรงต่อความสัมพันธ์กับคนรักและครอบครัว
7 ทักษะการจัดการกับความเครียดอย่างมีประสิทธิภาพ
1. ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
การวิ่ง ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน หรือเต้นแอโรบิก ช่วยปรับสมดุลอารมณ์และหลั่งสารแห่งความสุข (Endorphins)
2. ฝึกเทคนิคผ่อนคลาย
การฝึกฝนการหายใจ (Breathing Exercises) ทำสมาธิ เล่นโยคะ หรือการนวด เพื่อรักษาระดับการเต้นของหัวใจ
3. เชื่อมโยงทางสังคม
พบปะพูดคุยกับครอบครัว เพื่อนฝูง หรือเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่มเพื่อระบายและแลกเปลี่ยนความรู้สึก
4. ทำงานอดิเรกที่ชอบ
เบี่ยงเบนความสนใจจากงานประจำด้วยสิ่งที่รัก ซึ่งอาจพัฒนากลายเป็นทักษะใหม่หรือธุรกิจในอนาคตได้
5. ออกเดินทางท่องเที่ยว
เปลี่ยนบรรยากาศรอบตัวเพื่อเปิดมุมมองใหม่ หรือพักผ่อนอยู่บ้านทำกิจกรรมที่เพลิดเพลิน
6. วางแผนและจัดลำดับงาน
ตารางเวลาที่ชัดเจนจะช่วยลดความวุ่นวาย ความกังวล และความกดดันในชีวิตประจำวัน
7. หลีกเลี่ยงพฤติกรรมทำลายสุขภาพ
หลีกเลี่ยงการใช้อารมณ์กับคนรอบข้าง และปฏิเสธการใช้พฤติกรรมเสพติด เช่น บุหรี่ สุรา หรือสารเสพติดในการคลายเครียด หากจัดการด้วยตนเองไม่ได้ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญทันที
จัดการความเครียดลึกถึงระดับสมองด้วย "จิตบำบัด EMDR"
จิตบำบัด EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) เป็นเทคนิคจิตบำบัดสมัยใหม่ที่ทำงานลงลึกถึงระดับการประมวลผลของสมอง ผ่านการกรอกสายตาหรือการกระตุ้นสมองสองข้าง (Bilateral Stimulation)
ผู้เชี่ยวชาญจะช่วยนำทางคุณเข้าสู่ต้นตอของความทรงจำอันเจ็บปวด (Trauma) ปลดล็อกความทรงจำที่ไม่พึงประสงค์ และปรับการตอบสนองของสมองต่อความเครียด เหมาะอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่มีภาวะ PTSD, โรคซึมเศร้า, วิตกกังวลเรื้อรัง หรือผู้ที่ไม่สามารถก้าวข้ามปมความเครียดเดิมๆ ได้ด้วยวิธีทั่วไป
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับความเครียด (FAQ)
- National Health Service (NHS). Tips to reduce stress.
- American Psychological Association (APA). Managing stress in the workplace.
- U.S. Department of Health and Human Services. Manage Stress - MyHealthfinder.
