Narcissistic Gaslighting คืออะไร? วิธีรับมือความสัมพันธ์ Toxic
9018 Views |
Narcissistic Gaslighting คืออะไร? สัญญาณอันตรายและวิธีรับมือจากจิตแพทย์
เจาะลึกพฤติกรรมบิดเบือนความจริง ควบคุมจิตใจในความสัมพันธ์ Toxic และแนวทางเยียวยาจิตใจ
- ความต่างที่ต้องรู้: NPD คือโรคหลงตัวเอง ส่วน Gaslighting คือพฤติกรรมควบคุมจิตใจผู้อื่น ซึ่งคนที่เป็น NPD อาจทำพฤติกรรมนี้ แต่ไม่ใช่ทุกคนที่เป็น NPD จะทำ
- ผลกระทบระยะยาว: ทำให้เหยื่อสูญเสียความมั่นใจ ระแวงในความคิดตัวเอง และพึ่งพิงผู้กระทำ
- ทางออก: การสังเกตการณ์ สื่อสารอย่างตรงไปตรงมา และรับคำปรึกษาจากนักจิตวิทยาผู้เชี่ยวชาญ
1. ทำความเข้าใจระหว่าง Narcissistic และ Gaslighting
Narcissistic หรือ Narcissistic Personality Disorder (NPD) คือความผิดปกติด้านบุคลิกภาพ อาการหลงตัวเอง มักแสดงออกด้วยการให้ความสำคัญกับตนเองเป็นหลัก ต้องการความชื่นชมยกย่อง ขาดความเห็นอกเห็นใจผู้อื่น และรับไม่ได้กับคำวิพากษ์วิจารณ์ใดๆ
ส่วน Gaslighting คือพฤติกรรมบิดเบือนความจริง สร้างสถานการณ์เพื่อหลอกให้เหยื่อสงสัยในความทรงจำและความคิดตนเอง แม้พฤติกรรมนี้มักพบในคนที่มีภาวะ NPD แต่เราไม่สามารถเหมารวมได้ว่าคนที่เป็น NPD ทุกคนจะต้องทำ Gaslighting เสมอไป
การตกเป็นเหยื่อส่งผลให้สูญเสียความมั่นใจ รู้สึกสงสัยในความสามารถของตนเอง และคิดว่าตนเองกำลังป่วยหรือผิดปกติ จนต้องพึ่งพาผู้อื่นในการชี้นำชีวิต
2. ลักษณะบุคลิกภาพของคนที่เป็น Narcissist เป็นอย่างไร?
ผู้มีภาวะ Narcissistic มักมีลักษณะสำคัญอย่างน้อย 5 ประการจากรายการเหล่านี้:
- หมกมุ่น: คลั่งไคล้ในอำนาจ ความสำเร็จ ความเป็นอัจฉริยะ หรือความรักที่ยิ่งใหญ่
- มีความหยิ่งพยอง: คาดหวังให้ผู้อื่นยกย่องชื่นชมโดยไม่มีที่ติและไม่มีใครเทียบได้
- ต้องการการยอมรับ: ต้องการคำชมและเร่งเร้าความสนใจอย่างล้นหลามเกินจริง
- ไม่สนใจความรู้สึกผู้อื่น: ขาดความเห็นอกเห็นใจ ไม่ใส่ใจความต้องการของผู้อื่น
- เชื่อว่าตนเองเป็นคนพิเศษ: ต้องการอยู่ในสังคมอภิสิทธิ์ชนเท่านั้น
- ขี้อิจฉา: ไม่ยินดีกับความสำเร็จผู้อื่น และมักคิดว่าคนอื่นอิจฉาตน
- ชอบดูถูกผู้อื่น: แสดงพฤติกรรมเหนือกว่าและพูดจาดูหมิ่นเหยียดหยาม
- ต้องการสิทธิพิเศษ: คิดว่าตนเป็นเจ้าของโลกและมีความคาดหวังที่ไม่สมเหตุสมผล
- ฉวย 0 โอกาส: ถือเอาประโยชน์และความสำเร็จของผู้อื่นมาเป็นของตนเอง
3. พฤติกรรม Gaslighting คืออะไรและส่งผลอย่างไร?
Gaslighting คือรูปแบบการชักจูงโน้มน้าวใจ (Psychological manipulation) เพื่อควบคุมความคิดและทำให้เหยื่อสูญเสียความมั่นใจในความทรงจำของตนเอง เป็นการทำร้ายจิตใจแบบค่อยเป็นค่อยไปจนเหยื่อไม่ทันรู้ตัว
หากเผชิญความรุนแรงนี้เป็นระยะเวลานาน อาจนำไปสู่โรควิตกกังวล ซึมเศร้า ขาดความเชื่อมั่นในตนเอง และมักถูกตัดขาดจากสังคมรอบข้างเพื่อให้อยู่ภายใต้การควบคุมของผู้กระทำ
4. 3 วิธีเอาตัวรอดจาก Narcissistic Gaslighting
หากคุณเริ่มตั้งคำถามกับตัวเองว่า "ฉันคิดไปเองหรือเปล่า?" หรือ "ทำไมฉันถึงเหนื่อยกับการปรับความเข้าใจจัง?" ให้ตระหนักว่าคุณอาจกำลังตกเป็นเหยื่อ โดยมี 3 วิธีรับมือตามคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ ดังนี้:
1. สังเกตสัญญาณเตือนตั้งแต่เนิ่นๆ
- ลดทอนความรู้สึก: เช่น บอกว่า "คุณคิดมากไปเอง" หรือ "อ่อนไหวเกินไป"
- ลดคุณค่า: เช่น พูดจาดูถูกว่า "คุณไม่รู้เรื่องอะไรเลย"
- ปฏิเสธความจริง: บิดเบือนว่าเหตุการณ์นั้นไม่ได้เกิดขึ้นจริง
- โยนความผิด: ทำให้คุณรู้สึกผิดในสิ่งที่ตนเองไม่ได้ทำ
2. สื่อสารและตั้งขอบเขตให้ชัดเจน
อย่าปล่อยเงียบเพราะจะยิ่งเสริมพฤติกรรมแย่ๆ ใช้การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ เช่น:
- "เราทั้งคู่อาจจำสับสนกัน หยุดเถียงเรื่องนี้กันดีกว่า"
- "ความรู้สึกของฉันเป็นเรื่องจริง และคุณควรเคารพมัน"
3. รักษาระยะห่างและหาพื้นที่ปลอดภัย
จำกัดคำพูด ระวังพฤติกรรมเมื่อเผชิญหน้า และพยายามพาอีกฝ่ายไปพบนักจิตวิทยาเพื่อทำจิตบำบัด หากอีกฝ่ายปฏิเสธการรักษาและยังคงควบคุมทำร้ายจิตใจ คุณอาจต้องทบทวนเพื่อถอยออกมาเยียวยาตัวเอง
5. คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
A: โดยส่วนใหญ่ผู้กระทำมักขาดการตระหนักรู้ (Self-awareness) และไม่เข้าใจผลกระทบทางจิตใจที่เกิดขึ้นกับผู้อื่น การพาไปพบผู้เชี่ยวชาญจึงเป็นสิ่งสำคัญเพื่อให้เห็นปัญหาเชิงโครงสร้าง
A: คุณสามารถเข้ารับคำปรึกษาเดี่ยวเพื่อเยียวยาจิตใจ สร้างความเข้มแข็ง และหาแนวทางที่เหมาะสมในการจัดการกับความสัมพันธ์ที่เป็นพิษนี้ด้วยตนเอง
ปรึกษานักจิตวิทยาผู้เชี่ยวชาญเพื่อฟื้นฟูความมั่นใจและเยียวยาจิตใจ โดย ดร.มฤษฎ์ แก้วจินดา
