เทคโนโลยีมาแรงไม่เท่า การเยียวยาที่แท้จริง

VR Therapy vs EMDR

โดย: ดร.มฤษฎ์ แก้วจินดา (Ph.D) ผู้เชี่ยวชาญ:
นักจิตวิทยาการปรึกษา,
นักจิตบำบัด EMDR/Brainspotting Psychotherapy

"ความกลัว ความวิตกกังวล และบาดแผลทางใจ ไม่ใช่เรื่องเล็ก และสมควรได้รับการรักษาอย่างจริงจัง"

วงการสุขภาพจิตกำลังให้ความสำคัญกับการรักษาความกลัวและบาดแผลทางใจอย่างจริงจังมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม เทคโนโลยี VR ยังถือเป็น เครื่องมือเสริม
ขณะที่การบำบัดเชิงลึก เช่น EMDR Therapy ยังคงเป็นมาตรฐานสากลที่ใช้โดยนักจิตวิทยาและระบบสาธารณสุขทั่วโลก

เทคโนโลยีช่วยได้ แต่การเยียวยาต้องมีมนุษย์
ไม่ต้องใช้ VR ก็เยียวยาความกลัวได้อย่างลึกและปลอดภัย
“EMDR: มาตรฐานการรักษาที่มาก่อนเทคโนโลยี และยังคงใช้ทั่วโลก”

VR Therapy vs EMDR

เมื่อเทคโนโลยีมาแรง แต่การเยียวยายังต้องลึกกว่านั้น
ในช่วงต้นปี 2026 มีข่าวจากต่างประเทศเกี่ยวกับการพัฒนา AI-powered Virtual Reality Therapy (VR Therapy)
เพื่อช่วยผู้ที่มีอาการกลัวเฉพาะเจาะจง เช่น กลัวแมงมุม หรือกลัวเข็มฉีดยา
ข่าวนี้สะท้อนการเปลี่ยนแปลงสำคัญของวงการสุขภาพจิตว่า
ความกลัว ความวิตกกังวล และบาดแผลทางใจ ไม่ใช่เรื่องเล็ก และสมควรได้รับการรักษาอย่างจริงจัง
แต่คำถามสำคัญคือ
VR Therapy แตกต่างจาก EMDR Therapy อย่างไร? และอะไรเหมาะกับใคร?

VR Therapy คืออะไร?
VR Therapy คือการใช้ สภาพแวดล้อมเสมือนจริง เพื่อช่วยให้ผู้รับการบำบัด
ได้ “เผชิญ” กับสิ่งที่กลัวในรูปแบบที่ควบคุมได้ เช่น

• เห็นเข็มฉีดยาใน VR
  
• อยู่ในห้องที่มีแมงมุมเสมือน
  
• จำลองสถานการณ์ที่กระตุ้นความกลัว

แนวคิดหลักของ VR Therapy คือ  Exposure Therapy หรือการฝึกให้สมองค่อย ๆ ชินกับสิ่งเร้า

ข้อดี
-ช่วยลดความกลัวแบบเฉพาะเจาะจง (Specific Phobia)
-ใช้เป็นก้าวแรกสำหรับผู้ที่ยังไม่กล้าเผชิญของจริง
-เทคโนโลยีทำให้การรักษาดูน่าสนใจและเข้าถึงง่าย
ข้อจำกัด
-เน้น “อาการ” มากกว่า “ต้นตอ”
-ไม่ได้ประมวลผลบาดแผลทางใจที่ฝังลึก
-ยังต้องการการประเมินและดูแลโดยผู้เชี่ยวชาญ

EMDR Therapy คืออะไร?
EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing)
เป็นจิตบำบัดที่ทำงานกับ ระบบประมวลผลความทรงจำของสมอง
แทนที่จะให้เผชิญสถานการณ์โดยตรง
EMDR ช่วยให้สมอง “ประมวลและจัดเก็บความทรงจำใหม่”
จากประสบการณ์ที่เคยกระทบกระเทือนทางใจ
เหมาะกับ:

• PTSD
• Trauma จากประสบการณ์ในอดีต
• Anxiety / Panic
• Phobia ที่เชื่อมโยงกับเหตุการณ์บางอย่าง
• Medical trauma (กลัวเข็ม กลัวโรงพยาบาลจากประสบการณ์จริง)

จุดเด่นของ EMDR
-ไม่จำเป็นต้องเล่าเหตุการณ์ซ้ำอย่างละเอียด
-ไม่ต้องเผชิญสถานการณ์จริง
-ทำงานกับต้นตอของอาการ ไม่ใช่แค่สิ่งกระตุ้น

เทคโนโลยี vs มนุษย์: ไม่ใช่เรื่องของการเลือกข้าง
ข่าว VR Therapy ไม่ได้หมายความว่าการบำบัดแบบดั้งเดิม “ล้าสมัย”
ในทางกลับกัน มันตอกย้ำว่า ไม่ว่ารูปแบบใด การเยียวยาทางใจต้องตั้งอยู่บนความเข้าใจสมอง ระบบประสาท และความปลอดภัยของผู้รับการบำบัด
VR อาจเป็นเครื่องมือเสริม
แต่การทำงานกับบาดแผลทางใจอย่างลึก
ยังคงต้องอาศัย นักจิตวิทยาผู้เชี่ยวชาญ และความสัมพันธ์เชิงบำบัด

FAQ: VR Therapy ต่างจาก EMDR อย่างไร?
Q: VR Therapy แทน EMDR ได้ไหม?
A: ไม่ได้แทนกัน แต่ตอบโจทย์คนละระดับ VR เหมาะกับการฝึกเผชิญสิ่งเร้า ส่วน EMDR เหมาะกับการรักษาต้นตอของบาดแผล

Q: ถ้ากลัวเข็มมาก ๆ ควรเลือกอะไร?
A: ถ้าความกลัวเชื่อมโยงกับประสบการณ์ในอดีต EMDR จะช่วยได้ลึกกว่า

Q: EMDR ต้องเผชิญสิ่งที่กลัวจริงไหม?
A: ไม่จำเป็น EMDR ทำงานผ่านการประมวลผลในสมอง ไม่ต้องจำลองสถานการณ์จริง

Q: VR Therapy เหมาะกับใครที่สุด?
A: ผู้ที่มี phobia เฉพาะด้าน และยังไม่มี trauma เชิงลึกซับซ้อน

Q: ทำไม EMDR ยังถูกใช้ทั่วโลก?
A: เพราะเป็นแนวทางที่มีงานวิจัยรองรับสูง และใช้ในระบบสาธารณสุขหลายประเทศ