โรคโกหกเป็นนิสัย Pathological Liar สังเกตอาการ สาเหตุ & วิธีรับมือ

22485 Views |

โรคโกหกเป็นนิสัย (Pathological Liar) สังเกตอาการ สาเหตุ & 4 วิธีรับมืออย่างได้ผล

ดร.มฤษฎ์ แก้วจินดา (Ph.D.) นักจิตวิทยาการปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ | EMDR & Brainspotting Psychotherapist

บทความที่เกี่ยวข้อง: หากคุณรู้สึกว่าการโกหกทำให้เกิดความเจ็บปวดซ้ำๆ ในความสัมพันธ์ สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่ Trauma คืออะไร? เข้าใจบาดแผลทางใจและวิธีรักษา

เคยไหม? ที่ต้องรับฟังเรื่องราวจากคนใกล้ตัวแล้วรู้สึกว่า "เรื่องนี้ไม่น่าจริง" แต่เขากลับแต่งเรื่องโกหกได้อย่างไหลลื่น สมจริง และโกหกซ้ำๆ แม้กระทั่งในเรื่องเล็กน้อยที่ไม่จำเป็นต้องโกหกเลยก็ตาม พฤติกรรมแบบนี้ในทางจิตวิทยาอาจไม่ใช่แค่เรื่องนิสัยส่วนตัว แต่เป็นสัญญาณของ โรคโกหกเป็นนิสัย (Pathological Liar)

โรคโกหกเป็นนิสัย (Pathological Liar) คืออะไร?
คือภาวะทางสุขภาพจิตที่ผู้ป่วยโกหกอย่างเรื้อรังซับซ้อนจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของบุคลิกภาพ แตกต่างจากการโกหกทั่วไป (Normal Lying) ที่มักทำเพื่อเอาตัวรอดหรือผลประโยชน์เฉพาะหน้า แต่คนที่เป็น Pathological Liar มักโกหกโดยไม่มีเป้าหมายที่ชัดเจน และมักเริ่มเชื่อเรื่องที่ตัวเองแต่งขึ้นมาจริงๆ

เช็ก 4 สัญญาณเตือน: คนใกล้ตัวเป็นโรคโกหกเป็นนิสัยหรือไม่?

1. โกหกเรื่องเล็กๆ น้อยๆ เสมอ: สร้างเรื่องเท็จในเรื่องที่ไม่จำเป็นต้องปิดบัง เช่น กินอะไรมา ไปไหนมา
2. เรื่องเล่าเวอร์เกินจริง (Detailed & Dramatic): มักแต่งเรื่องให้ตัวเองดูเป็น "ฮีโร่" หรือเป็น "เหยื่อที่น่าสงสาร" เพื่อเรียกความสนใจ
3. โกรธรุนแรงเมื่อถูกจับได้: ตอบโต้ด้วยอารมณ์ ปฏิเสธเสียงแข็ง หรือปั้นเรื่องใหม่มากลบเรื่องเดิม
4. เกิดภาวะ Gaslighting: พยายามพูดปั่นหัวให้คุณสงสัยในความจำหรือความจริงของตัวเอง จนคุณเริ่มสับสน

ทำไมเขาถึงหยุดโกหกไม่ได้? เจาะลึกสาเหตุทางจิตวิทยา (Root Causes)

การโกหกเป็นนิสัยมักเป็นเพียง "ยอดภูเขาน้ำแข็ง" แต่เบื้องล่างเกิดจากกลไกทางจิตวิทยาที่ซับซ้อน ได้แก่:

ปมบาดแผลทางใจในอดีต (Childhood Trauma / PTSD): เคยถูกละเลย โดนทำร้าย หรือไม่ได้รับการยอมรับในวัยเด็ก จึงต้องสร้างตัวตนใหม่ผ่านการโกหกเพื่อปกป้องตัวเอง
กลไกการป้องกันตนเอง (Defense Mechanism): ใช้การโกหกเพื่อหลีกเลี่ยงความเครียด ความวิตกกังวล หรือเผชิญหน้ากับความจริงที่รับไม่ได้
โรคความผิดปกติทางบุคลิกภาพ (Personality Disorders): มักพบร่วมกับโรคทางจิตเวช เช่น โรคหลงตัวเอง (NPD) เพื่อสร้างภาพลักษณ์ที่สมบูรณ์แบบ หรือ โรคต่อต้านสังคม (Antisocial) เพื่อควบคุมผู้อื่น

4 วิธีรับมือและปกป้องสุขภาพจิต เมื่อต้องอยู่กับคนโกหกเป็นนิสัย

1. อย่าเน้นจับผิด หรือปะทะด้วยอารมณ์

การต้อนให้จนมุมมักกระตุ้นให้เขารู้สึกไม่ปลอดภัยและโกหกซ้อนโกหก ให้ใช้วิธีรับฟังอย่างสงบ และแสดงออกเฉพาะข้อเท็จจริงที่ไม่ใช้อารมณ์ตัดสิน

2. สร้างขอบเขตที่ปลอดภัย (Healthy Boundaries)

หากความสัมพันธ์เริ่มบั่นทอนพลังงานชีวิต ให้จำกัดการสนทนาในเรื่องที่ไม่จริง และรักษาระยะห่างเพื่อไม่ให้ใจเราหมกมุ่นกับพฤติกรรมของเขา

3. บันทึกข้อเท็จจริง กันโดนปั่นหัว (Anti-Gaslighting)

จดบันทึกเหตุการณ์สำคัญหรือข้อความเอาไว้ เพื่อยึดเหนี่ยวความจริงของตัวเอง ไม่ให้ถูกพูดปั่นหัวจนเกิดความสับสน

4. ยอมรับว่า "เราเปลี่ยนเขาไม่ได้" ถ้าเขาไม่พร้อมรักษ์

การพยายามเปลี่ยนคนอื่นคือจุดเริ่มต้นของความทุกข์ สิ่งที่คุณทำได้ดีที่สุดคือการดูแลจิตใจตัวเอง และสนับสนุนให้เขาพบผู้เชี่ยวชาญ

นวัตกรรมการรักษาโรคโกหกเป็นนิสัย ลึกถึงระดับสมองที่ Better Mind

การแก้พฤติกรรมโกหกอย่างยั่งยืน ต้องแก้ที่ปมบาดแผลทางใจ (Trauma) ในระบบประสาท ที่ **Better Mind** เราผสาน 3 เทคนิคจิตบำบัดขั้นสูงเพื่อการรักษาที่ตรงจุด:

เทคนิคบำบัด	กลไกการทำงานเพื่อหยุดการโกหก
Brainspotting Therapy	ใช้ตำแหน่งดวงตาเข้าถึงปม Trauma ในสมองส่วนลึก เพื่อปลดล็อกกลไก "การโกหกอัตโนมัติ" ในระดับจิตใต้สำนึก
EMDR Therapy	คลายล็อกความทรงจำเจ็บปวดในอดีต (PTSD) ลดความอ่อนไหวต่อสิ่งเร้าที่เคยกระตุ้นให้ต้องโกหกเพื่อเอาตัวรอด
CBT Therapy	ปรับจูนกระบวนการคิดในระดับปัจจุบัน สร้างพฤติกรรมการสื่อสารที่จริงใจ และเพิ่มความเคารพในตัวเอง (Self-Esteem)

FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคโกหกเป็นนิสัย

Q: จะรู้ได้อย่างไรว่าคนใกล้ชิดเป็นโรคโกหกเป็นนิสัย หรือแค่โกหกทั่วไป?

A: การโกหกทั่วไปมักมีเหตุผลชัดเจนเพื่อเอาตัวรอด แต่ Pathological Liar มักโกหกโดยไร้เหตุผล เรื่องเล็กๆ ก็แต่งเรื่องขึ้นมา และมักเปลี่ยนเรื่องไปมาจนสับสนเมื่อถูกตั้งคำถาม

Q: โรคโกหกเป็นนิสัยรักษาหายได้จริงไหม?

A: สามารถรักษาและดีขึ้นได้จริงหากได้รับการรักษาที่ต้นตอ การทำจิตบำบัดขั้นสูงอย่าง Brainspotting และ EMDR จะช่วยสลายปมบาดแผลทางใจ (Trauma) ที่คอยขับเคลื่อนพฤติกรรมนี้